Dấu hiệu nhận biết trẻ bị chậm phát triển

Trẻ chậm phát triển hay bị thiểu năng trí tuệ là trẻ có hệ thần kinh phát triển dưới mức bình thường kèm với sự thiếu hụt các kỹ năng cần thiết cho cuộc sống hằng ngày. Có nhiều mức độ khác nhau của thiểu năng trí tuệ, từ nhẹ đến nặng.

Hãy đọc và tìm hiểu những kiến thức dưới đây để hiểu hơn về tình trạng bệnh này nhé!

  1. Dấu hiệu để nhận biết trẻ bị thiểu năng trí tuệ?

Có rất nhiều dấu hiệu khác nhau của tình trạng thiểu năng trí tuệ ở trẻ. Dấu hiệu có thể xuất hiện trong giai đoạn phôi thai, hoặc có thể không được chú ý cho đến khi trẻ đến tuổi đi học. Điều này phụ thuộc vào mức độ nghiêm trọng của tình trạng.

hình 1

Một số dấu hiệu phổ biến nhất của thiểu năng trí tuệ là:

  • Trẻ biết lật, bò, ngồi hoặc đi chậm hơn những trẻ khác cùng tuổi.
  • Trẻ chậm nói hoặc gặp vấn đề khi nói chuyện, giao tiếp.
  • Trẻ không ý thức được hậu quả về các hành vi của mình.
  • Trẻ cần thời gian rất lâu để học các kỹ năng, khó khăn khi tự phục vụ (tự ăn uống, vệ sinh cá nhân).
  • Trẻ gặp khó khăn trong việc ghi nhớ, phát triển trí tuệ kém hơn so với các bạn cùng tuổi.
  • Trẻ không thể liên kết được các hành động với hậu quả của nó.
  • Trẻ không ý thức được hậu quả về các hành vi của mình.
  • Trẻ có thể có các vấn đề về mặt hành vi như hay có những cơn giận dữ.
  • Trẻ gặp khó khăn trong việc giải quyết tình huống hoặc tư duy logic.
  • Chậm chạp, ít linh hoạt.
  • Thiếu sự tò mò, thiếu tính tích cực trong quan sát.
  • Gặp khó khăn trong việc học ở trường.
  • Khả năng thích nghi với tình huống mới của trẻ kém.
  • Khó khăn trong việc hiểu và tuân theo các quy tắc xã hội.
  1. Trẻ bị thiểu năng trí tuệ do đâu?

a. Giai đoạn mang thai

Phần lớn nguyên nhân trẻ bị thiểu năng trí tuệ thường do các yếu tố nguy cơ tác động khi mang thai. Có thể do mẹ đang trong thời kỳ mang thai tiếp xúc hoá chất, thuốc trừ sâu, mẹ bị chấn thương, nhiễm virus (nhất là trong 3 tháng đầu), mẹ bị bệnh tuyến giáp trạng, tăng cân ít khi mang thai, bị nhiễm độc chì,…

hình 2

b. Trong lúc sinh

Mẹ bị khó khăn khi sinh như: đẻ non, cân nặng khi sinh thấp, ngạt khi sinh, can thiệp sản khoa (dùng kẹp thai, hút thai…), chấn thương não khi sinh,…

c. Giai đoạn sau sinh

Chảy máu não – màng não, nhiễm khuẩn thần kinh (viêm não, viêm màng não), suy hô hấp nặng, chấn thương sọ não, co giật do sốt cao, động kinh…

Bất cứ khi nào có một điều gì đó cản trở sự phát triển bình thường của não bộ đều có thể dẫn đến bệnh thiểu năng trí tuệ. Tuy nhiên, chỉ có khoảng 1/3 trẻ là tìm ra được nguyên nhân cụ thể, 2/3 còn lại chưa tìm được nguyên nhân. 

Các nguyên nhân phổ biến nhất của tình trạng thiểu năng trí tuệ là:

  • Các vấn đề về gen:hội chứng Down và hội chứng nhiễm sắc thể X dễ gãy.
  • Các vấn đề trong thai kỳ: mẹ uống rượu, sử dụng ma túy, dinh dưỡng kém, mẹ bị mắc một số bệnh nhiễm trùng khi mang thai, mẹ bị tiền sản giật.
  • Bệnh tật hoặc chấn thương (trước và sau khi sinh): các loại hiễm trùng như viêm màng não, ho gà, sởi có thể dẫn đến thiểu năng trí tuệ. Chấn thương đầu nặng, suýt chết đuối, suy dinh dưỡng nặng, tiếp xúc với các chất độc hại như chì, bị bỏ rơi hoặc bị lạm dụng cũng có thể gây ra thiểu năng trí tuệ.

Nếu trẻ chậm phát triển, các bác sĩ sẽ thực hiện xét nghiệm để loại trừ các vấn đề khác như vấn đề về thính giác và một số rối loạn thần kinh nhất định. Ngoài ra, bác sĩ có thể chẩn đoán thiểu năng trí tuệ ở trẻ em thông qua: các cuộc trò chuyện với cha mẹ, quan sát bé, kiểm tra chức năng trí tuệ và khả năng thích nghi của bé. Một đứa trẻ được coi là thiểu năng trí tuệ nếu có chức năng trí tuệ và khả năng thích nghi thấp hơn mức trung bình. Nếu chỉ có một triệu chứng, không thể được coi là thiểu năng trí tuệ ngay được.

  1. Trẻ bị thiểu năng trí tuệ cần được chăm sóc thế nào?

Trẻ chậm phát triển, dù ở mức độ nào đi chăng nữa, vai trò của bố mẹ luôn được đặt lên hàng đầu trong việc chữa trị cho con. Cha mẹ cần quan tâm chăm sóc để trẻ phát triển hoàn thiện hơn, luôn đồng hành cùng con trong mọi hoạt động thường ngày – vui chơi, sinh hoạt ăn uống, vệ sinh thân thể… Hãy tin tưởng rằng trẻ sẽ vượt qua được và dù chậm phát triển nhưng trẻ vẫn có khả năng đạt được những dấu mốc quan trọng trong cuộc đời.

Trường hợp trẻ chậm phát triển ở mức độ nhẹ, trẻ vẫn có thể theo học ở các lớp tiểu học, song việc theo học sẽ hơi khó khăn với trẻ và kết quả học tập cũng kém hơn so với những đứa trẻ bình thường khác. Trẻ chậm phát triển mức độ vừa sẽ hầu như không theo học được, không tính toán được.

hình 3

Với những trẻ có mức độ nặng hơn, trí tuệ rất thấp, ngôn ngữ không có hoặc rất nghèo nàn, trẻ sẽ không thể giao tiếp. Những trẻ này luôn cần có người ở bên để chăm sóc theo dõi.

4.      Phòng ngừa bệnh thiểu năng trí tuệ ở trẻ

Một số nguyên nhân gây ra bệnh thiểu năng trí tuệ ở trẻ bạn có thể phòng ngừa, nhất là hội chứng nhiễm độc rượu ở bào thai. Phụ nữ mang thai không nên uống rượu. Hãy chăm sóc thai kỳ đúng cách, uống vitamin trước khi sinh và tiêm ngừa chống lại một số bệnh truyền nhiễm cũng có thể giảm nguy cơ sau khi sinh trẻ bị thiểu năng trí tuệ.